Żurawie portowe / stoczniowe

Żuraw portowy (stoczniowy) jest urządzeniem dźwignicowym specjalnego przeznaczenia, stojącym na nabrzeżu lub pływającym. Jest wykorzystywany w portach do załadunku i rozładunku statków, a w stoczniach do prac montażowych i remontowych. Żurawie portowe i stoczniowe różnią się przeznaczeniem, zaś ich budowa jest podobna.

Dawniej...

Historia żurawi portowych sięga średniowiecza. Ówczesny żuraw portowy był obrotową konstrukcją wyposażoną w dwa koła deptakowe lub kołowrót. Zabytkowe żurawie portowe zachowały się do dziś w niektórych miastach Europy. Najstarszym z nich jest gdański żuraw nad Motławą z XIV w., będący równocześnie bramą miejską i elementem fortyfikacji. Składa się on z dwóch ceglanych baszt i mechanizmu dźwigowego umieszczonego pomiędzy nimi. Służył do załadunku towaru na statki i podnoszenia ich masztów. Jego udźwig wynosił 4 t, a wysokość podnoszenia – 11 m. Historyczne żurawie portowe znajdują się m. in. w Trewirze (Niemcy), Utrechcie (Holandia) i Brugii (Belgia)

...i dziś

Współczesne żurawie portowe należą do dźwignic złożonych suwnicowo-wspornicowych i suwnicowo-żurawianych. Konstrukcja takiej maszyny umożliwia równoczesne wykonywanie kilku operacji: podnoszenie i opuszczanie ładunku, obrót i zmiany nachylenia wysięgnicy, a także ruch po szynach wzdłuż nabrzeża. Dźwigi portowe mają przeważnie podwozie szynowe.

Typy dźwigów portowych

Główne rodzaje dźwigów portowych:

• bramowe (portalowe) – obrotowe żurawie z hakiem lub chwytakiem, umieszczone na podstawie w kształcie bramy przesuwającej się nad ciągiem transportowym (np. torami kolejowymi) na podwoziu szynowym, z własnym napędem; służą m. in. do przemieszczania kontenerów;
• półbramowe (półportalowe) – dźwigi podobne do bramowych, których podstawa jest podparta tylko po jednej stronie, a jej prowadnica znajduje się na ścianie lub dachu budynku;
• mostowe – dźwigi na długiej podstawie umieszczonej na szynach ponad ciągiem transportowym, prostopadle do nabrzeża, z chwytakiem poruszającym się wzdłuż nieruchomego mostu; wykorzystywane do przeładunku materiałów sypkich (np. węgla);
• pływające – umieszczone na barce lub pontonie z własnym napędem lub bez niego (wówczas stosuje się holowniki lub pchacze), pomieszczeniami dla załogi i balastem; służą do rozładunku statku od strony wody, np. na redzie; mają ramię obrotowe lub stałe.

Do największych portowych urządzeń dźwignicowych należy mostowiec (most przeładunkowy). Jest on zbudowany ze stalowej kratownicy (wysięgnicy), która z jednej strony opiera się na podporach sztywnych, a z drugiej – na wahliwych. Na wysięgnicy znajduje się zwodzony wysięgnik i podwieszony obrotowy żuraw chwytakowy, poruszający się wzdłuż niej. Mostowiec porusza się wzdłuż nabrzeża po szynach.

W Polsce żurawie portowe, suwnice i inne dźwignice wytwarzają: Fabryka Maszyn i Urządzeń „Famak“, Hak, Nores, Zakład Budowy Urządzeń Dźwignicowych „Zbud“, Fabryka Urządzeń Dźwigowych oraz Fugo. Do ważnych światowych producentów należy Demag, Liebherr, Gottwald, Konecranes, Carl Stahl i GH Intertech.